( 1 ) و يمان پدر حذيفة - كه مسلمانان او را به اشتباه كشتند ، و حنظلة بن ابو عامر راهب و خيثمة پدر سعد بن خيثمه و خارجة بن زيد بن ابى زهير داماد ابو بكر و سعد بن ربيع و مالك بن سنان پدر ابو سعيد خدرى و عبّاس بن عبادة بن نضلة و مجذّر بن ذياد و عبد اللّه بن عمرو بن حرام و عمرو بن جموح ، با گروه زيادى از اشراف و بزرگان انصار . [ 1 ] از مشركان هم بيست و سه تن كشته شدند كه حاملان لواء بودند و عبد اللّه بن حميد بن زهير بن حارث بن اسد بن عبد العزّى و ابو عزيز بن عمير و ابو الحكم بن اخنس بن شريق ثقفى كه او را على بن ابى طالب ( ع ) كشت و سباع بن عبد العزّى خزاعى كه همان پسر امّ انمار است و او را حمزة بن عبد المطلّب رضي اللّه عنه كشت ، و هشام بن ابى اميّة بن مغيره و وليد بن عاص بن هشام و اميّة بن ابو حذيفة بن مغيرة و خالد بن اعلم عقيلى و ابىّ بن خلف جمحى كه رسول خدا ( ص ) بر دست خويش او را كشت و ، ابو عزّة جمحى كه نامش عمرو بن عبد اللّه بن عمير بن وهب بن حذافة بن جمح كه روز بدر اسير شده بود و رسول خدا ( ص ) او را بى دريافت فديه‌يى آزاد فرموده و او گفته بود : ديگر هرگز گروهى را بر شما همراهى و جمع نخواهم كرد ، ولى روز احد نيز با مشركان آمد و رسول خدا او را اسير گرفت و هيچ كس ديگرى جز او را اسير نگرفته بودند . و او بانگ برداشت كه : اى محمد ( ص ) بر من منّت گزار و آزادم ساز . پيامبر ( ص ) فرمود : مؤمن را از يك سوراخ دو بار مار نگزد ، تو به مكه باز نمىگردى كه دست به گونه‌هايت بكشى و بگويى باز محمد را تسخر كردم . پس آن گاه به عاصم بن ثابت بن ابى الاقلح فرمود ابو عزّه را گردن بزند . چون مشركان از احد رفتند ، مسلمانان به كنار كشتگان خود آمدند و جسد حمزه را به حضور پيامبر ( ص ) آوردند و رسول خدا ( ص ) او و ديگر شهيدان را غسل نداد و فرمود : آنان را همچنان خود آلود بدون غسل دفن كنيد و من بر اينان گواه خواهم بود ، آنان را همين جا بگذاريد . جسد حمزه نخستين جسدى بود كه رسول خدا ( ص ) بر آن چهار تكبير گفت . پس آن گاه اجساد شهيدان ديگر را آوردند و كنار جسد حمزه گذاشتند . هر جسد را كه مىآوردند پيامبر ( ص ) بر آن جسد و جسد حمزه نماز مىگزارد چنان كه هفتاد بار بر جسد حمزه نماز گزارد . و البته از كسى هم شنيديم كه رسول خدا ( ص ) بر كشتگان احد نماز نگزارده است . پيامبر ( ص ) فرمود : گورهاى گشاد و گود حفر كنيد و هر كدام را كه بيشتر

--> [ 1 ] . براى آگاهى از شهداى مسلمانان در غزوهء احد ، ر ك : واقدى ، مغازى ، ج 1 ، چاپ مارسدون جونس ، 1966 ، صفحات 309 - 300 ، ترجمهء آن به قلم نگارنده ، مركز نشر دانشگاهى ، 1361 ، صفحات 221 - 216 . - م .